DI CHÚC CỦA THÁNH PHANXICÔ

Xem thêm: Cuộc đời thánh Phanxico 

Chúa đã ban cho tôi, tu sĩ Phanxicô, ơn bắt đầu cuộc đời hoán cải như thế này : khi còn sống trong tội lỗi, mỗi lần trông thấy người phung, tôi lấy làm ghê tởm lắm. Nhưng chính Chúa đã dẫn tôi đến với họ và tôi đã tỏ lòng thương xót họ. Khi xa cách họ, điều trước kia đối với tôi là ghê tởm đã trở thành ngọt ngào cho tôi trong tâm hồn cũng như ngoài thể xác. Sau đó, tôi chờ đợi ít lâu và ra khỏi thế gian.

  Chúa đã ban cho tôi ơn tin mạnh mẽ vào sự hiện diện của Chúa trong các nhà thờ, đến nỗi tôi cầu nguyện một cách đơn sơ rằng : "Lạy Chúa Giêsu Kitô, chúng con thờ lạy Chúa trong hết mọi nhà thờ của Chúa trên khắp hoàn cầu. Chúng con chúc tụng Chúa, vì Chúa đã dùng thánh giá mà cứu chuộc thiên hạ" [3].

Sau đó, Chúa đã ban và vẫn còn ban cho tôi ơn tin mạnh mẽ vào các linh mục sống theo qui luật Hội Thánh Rôma vì thánh chức của các ngài, nên dầu các ngài có bách hại tôi, tôi vẫn chạy đến với các ngài.  Dù tôi có khôn ngoan như vua Salômon, nếu tôi gặp các linh mục thấp kém ở thế gian này, tôi cũng không muốn giảng dạy trong giáo xứ của các ngài, nếu các ngài không chấp thuận.

  Tôi muốn kính sợ, yêu mến và quí trọng các ngài cũng như tất cả các linh mục khác như là tôn chủ của tôi. Tôi không muốn xem xét tội lỗi của các ngài, vì tôi nhìn thấy Con Thiên Chúa hiện diện nơi các ngài và vì các ngài là tôn chủ của tôi. Tôi hành động như thế vì tôi không thấy có gì cụ thể[4] trong thế gian này về Người Con chí thánh của Thiên Chúa, ngoài Mình và Máu rất thánh của Người, mà chính các ngài nhận lấy và chỉ các ngài mới được ban phát cho kẻ khác.

Tôi muốn các mầu nhiệm rất thánh này được mọi người kính trọng, tôn sùng trên hết mọi sự, và cất giữ ở những nơi quí giá. Nếu tôi bắt gặp những tấm giấy ghi chép Tên và Lời rất thánh của Chúa ở những nơi bất xứng, tôi muốn thu lại và xin người ta thu lại, và để vào nơi xứng đáng. Còn đối với tất cả các nhà thần học và những người ban phát lời chí thánh của Chúa, chúng ta phải quí mến và tôn kính : chúng ta phải xem các ngài như là những người thông ban cho chúng ta Thánh Khí và sự sống (x. Ga 6,63).

Sau khi Chúa đã ban cho tôi một số anh em, không ai chỉ bảo cho tôi phải làm gì, nhưng chính Đấng tối cao đã mạc khải cho tôi biết phải sống theo mẫu mực thánh Phúc âm.  Và tôi đã xin viết ra luật sống ấy một cách đơn sơ và ngắn gọn, và Đức Thánh Cha đã xác nhận cho tôi. Những ai đến chia sẻ nếp sống này, thì hãy phân phát cho người nghèo tất cả những gì họ có thể có (Tb 1,3), rồi bằng lòng chỉ có một áo dài được lót cả trong lẫn ngoài, một dây lưng và vài cái quần ngắn.

Chúng tôi không muốn có thêm gì nữa. Chúng tôi đọc thần tụng như thế này : anh em giáo sĩ đọc như các giáo sĩ khác, anh em giáo dân đọc các kinh Lạy Cha. Chúng tôi rất thích lưu lại trong các nhà thờ. Chúng tôi dốt nát và phục tùng tất cả mọi người.

Phần tôi, tôi đã làm việc tay chân và vẫn muốn làm việc. Tôi tha thiết muốn tất cả anh em khác đều phải chuyên tâm làm một công việc lương thiện.  Ai không biết làm việc thì phải học, không phải vì ham muốn nhận thù lao, nhưng là để làm gương và tránh ở nhưng.  Khi người ta không trả công, chúng ta hãy chạy đến bàn ăn của Chúa bằng cách đi xin của bố thí từng nhà.

Chúa đã tỏ cho tôi phải chào bằng lời này : "Xin Chúa ban bình an cho quí vị". Anh em phải để ý nhất thiết đừng nhận nhà thờ, nhà ở bé nhỏ và tất cả những gì người ta xây cất cho anh em, nếu những nơi ấy không hợp với thánh đức nghèo khó mà chúng ta đã hứa giữ trong Luật Dòng, và chúng ta chỉ trú ngụ ở đó như khách lạ và kẻ lữ hành (x. 1Pr 2,11). Nhân danh đức vâng lời, tôi cấm ngặt tất cả anh em, dù ở nơi nào, không được cả gan tự mình hoặc nhờ người trung gian xin Giáo triều Rôma một chứng thư cho phép nhận một nhà thờ hoặc một nơi ở nào khác, cho dầu viện cớ để rao giảng hay để tránh một cơn bách hại nguy hiểm cho tính mạng.

Nhưng ở bất cứ nơi nào, nếu người ta không chấp nhận anh em, anh em hãy chạy đi nơi khác mà sống đời đền tội, và Thiên Chúa sẽ chúc lành cho. Tôi cương quyết muốn vâng lời Anh Tổng Phục vụ của Huynh đệ đoàn này và anh Phụ trách mà anh ấy đã vui lòng cắt đặt cho tôi.

Nhà thờ Thánh Phanxico

Tôi muốn chịu cầm buộc trong tay anh ấy, đến nỗi tôi không thể đi đâu hay làm gì trái với mệnh lệnh và ý muốn của anh, vì anh là chủ tôi. Mặc dù tôi chất phác và đau yếu, tôi vẫn muốn luôn luôn có một anh em giáo sĩ giúp tôi đọc thần tụng như đã ấn định trong Luật Dòng. Tất cả các anh em khác cũng phải vâng phục anh Phụ trách mình như vậy và đọc thần tụng như Luật dạy. Nếu có ai không đọc thần tụng như Luật dạy và muốn thay đổi cách nào khác hoặc nếu có ai không phải là người công giáo, thì nhân danh đức vâng lời, tôi buộc tất cả các anh em khi gặp một người như thế, phải đem trình diện anh Phụ trách gần nơi ấy nhất [5].
 

Nhân danh đức vâng lời, tôi buộc nhặt anh Phụ trách này phải cẩn thận giữ kẻ ấy ngày đêm như một tù nhân, đừng để kẻ ấy thoát khỏi tay mình cho đến lúc đích thân giao kẻ ấy cho anh Tỉnh Phục vụ của đương sự.

Nhân danh đức vâng lời, tôi cũng buộc nhặt anh Tỉnh phục vụ phải nhờ một vài anh em có thể giữ kẻ ấy ngày đêm như một tù nhân, giải tới Đức Hồng-y ở Osti[6] là Đấng cai quản, bảo trợ và sửa dạy toàn thể Huynh đệ đoàn.
Xin anh em đừng nói : "Đây là một Bản Luật khác". Đây chỉ là lời nhắc lại, khuyên bảo, khích lệ và là di chúc mà tôi là tu sĩ Phanxicô hèn mọn đã viết ra cho anh em[7] là những người được Chúa chúc phúc, để chúng ta giữ một cách công giáo hơn Luật Dòng mà chúng ta đã tuyên hứa với Chúa.
Nhân danh đức vâng lời, anh Tổng Phục vụ, tất cả các anh Tỉnh phục vụ và các anh Phụ trách không được thêm bớt gì vào những lời này. Anh em hãy luôn mang theo mình bản văn này cùng với Luật Dòng. Mỗi lần họp tu nghị, khi đọc Luật Dòng, xin anh em cũng hãy đọc những lời này.

Nhân danh đức vâng lời, tôi buộc nhặt anh em, giáo sĩ cũng như giáo dân, không được thêm thắt ghi chú nào vào Luật Dòng cũng như vào những lời này mà nói : "Phải hiểu như thế này".

  Nhưng, cũng như Chúa đã ban cho tôi ơn nói và viết Luật Dòng cùng những lời này cách đơn sơ và trong sáng, thì anh em cũng phải hiểu cách đơn sơ, không cần ghi chú nào cả, và bằng hành động lành thánh, anh em hãy tuân giữ cho đến cùng.
Vậy ai tuân giữ các điều này sẽ được Chúa Cha cao cả trên trời chúc phúc, và ở dưới đất sẽ được Chúa Con yêu quí của Người cùng với Chúa Thánh Thần, Đấng Bảo trợ, và toàn thể các dũng thần thiên quốc và tất cả các thánh ban phúc lành tràn đầy.

Phần tôi, tu sĩ Phanxicô hèn mọn, tôi tớ của anh em, theo quyền hạn của tôi, tôi cũng xin xác nhận, từ trong lòng đến ngoài miệng lời chúc lành rất thánh đó cho anh em.

Chú thích:
[1] Đầu đề bằng La-ngữ : Testamentum, x.Opuscula , tr.305.
[2] Ở câu 34 thánh Phan-xi-cô gọi bản văn này là "meum testamentum" (di chúc của tôi). Thật khó mà xác định ý nghĩa của từ " testamentum". Theo nghĩa bình thường và cũng là nghĩa pháp lý, di-chúc là bản văn diễn tả ý muốn cuối cùng của một người liên hệ đến các của cải hoặc sở hữu của mình. Nghĩa này thực ra không phù hợp ở đây, vì bản văn chủ yếu chứa đựng "những lời nhắc lại, khuyên bảo, khích lệ" (câu 34). Đức giáo hoàng Ghê-gô-ri-ô IX, trong sắc chỉ Quo elongati (1230), xem bản văn này là "lời răn bảo" (mandatum) của thánh Phan-xi-cô. Năm 1295, trong lá thư gửi cho chân phước Conrad Offida, P.Olivi gọi đơn giản là "một lá thư". Mới đây Auspicius van Constanje đề nghị phải hiểu "testamentum" theo nghĩa Kinh-thánh , tức là "giao ước": cũng như dân It-ra-en đã đón nhận Lề-luật để sống giao-ước với Gia-vê, thì Phan-xi-cô và các Anh em Hèn mọn cũng phải tuân giữ Luật Dòng để sống tương quan giao-ước với Chúa Ki-tô (x. Un peuple de pèlerins,Paris 1964).
[3] Kinh này được lấy lại từ phụng-vụ ngày thứ sáu tuần thánh để tôn vinh Thánh giá: " Adoramus te, Christe, et benedicimus tibi, quia per crucem tuam redemisti mundum". So với công thức phụng-vụ thì thánh Phan-xi-cô đã thêm vào ba chi tiết: a) tên:Giê-su; b) câu: trong mọi nhà thờ của Chúa trên khắp hoàn cầu; c) tính-từ "thánh" để miêu tả thập giá. Câu được thêm ở mục b) cho thấy lúc đầu thánh Phan-xi-cô đọc kinh này để tôn thờ Chúa Ki-tô hiện diện trong Bí tích thánh - thể được cất giữ trong các nhà thờ. Về sau anh em đọc kinh này khi bắt gặp một tượng thánh giá (x.1 Celanô 45).
[4] Corporaliter: theo thân xác.Xem ghi-chú nơi T Gs 3.
[5] Custos illius loci. Đương thời Thánh Phan-xi-cô các Phụ trách nhà được gọi bằng nhiều từ : "minister loci", "custos loci", " guardianus" (Xem K.Esser, Origini e valori autentici dell'Ordine dei Frati Minori, Milano 1966, p.221. Đàng khác người phụ-trách thường xuyên tiếp xúc với anh em là "phụ trách nơi ở" (nhà) chứ không phải là Hạt-phục-vụ.
[6] Domino Ostiensi,dịch sát: Tôn chủ ở Osti, tức là Đức Hồng-y bảo trợ (x.L.12,3).
[7] Dịch sát: "Di chúc (testamentum) mà tôi đã làm cho anh em ..." Nếu ta hiểu "testamentum" theo nghĩa là "giao ước" như Auspicius van Constanje đề nghị (xem ghi chú ở đầu di-cảo này), thì câu này có thể dịch: "Đây là...giao ước mà tôi lập ra cho anh em". Trong trường hợp này thánh Phan-xi-cô xem mình như ông Mô-sê ngày xưa làm trung gian để thiết lập giao ước giữa Thiên-Chúa và It-ra-en: dân It-ra-en mới đây là các Anh em Hèn mọn, "những khách lạ và kẻ lữ hành" trên thế gian này (câu 24).